برنامه دولت برای اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار خودرو
افزایش مصرف بنزین و محدودیت‌های تأمین سوخت، دولت را به تسریع برنامه نوسازی ناوگان حمل‌ونقل سوق داده است.
بر اساس آمار سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، در حال حاضر حدود ۱۱.۶ میلیون خودرو و موتورسیکلت فرسوده در کشور تردد می‌کنند.
برآوردها نشان می‌دهد مصرف سوخت اضافی این وسایل نقلیه معادل سه برابر ناترازی بنزین کشور است.
فرشاد مقیمی، رئیس هیئت عامل ایدرو، در نشست اتاق بازرگانی تهران اعلام کرد دولت با بازنگری در مقررات اسقاط، به دنبال افزایش ظرفیت خروج خودروهای فرسوده به سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه است.
به گفته وی، طی سه سال گذشته بیش از ۷۰۰ هزار خودرو اسقاط و ۱۵۰ هزار دستگاه نیز نوسازی شده‌اند.
دستاوردهای اسقاط خودروهای فرسوده در سه سال گذشته
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی رئیس هیئت عامل ایدرو، اقدامات انجام‌شده در حوزه اسقاط و نوسازی ناوگان نتایج زیر را به همراه داشته است:
| شاخص | میزان عملکرد |
|---|---|
| خودروهای اسقاط‌شده | بیش از ۷۰۰ هزار دستگاه |
| خودروهای نوسازی‌شده | ۱۵۰ هزار دستگاه |
| صرفه‌جویی در مصرف بنزین | بیش از ۲ میلیارد لیتر |
| کاهش آلاینده‌ها | ۱۰ درصد |
| مواد اولیه بازگشتی به چرخه تولید | بیش از ۴۴۰ هزار تن |
این اقدامات علاوه بر کاهش مصرف سوخت، زمینه بازگشت بخشی از مواد اولیه به چرخه تولید و کاهش آلایندگی ناوگان حمل‌ونقل را فراهم کرده است.
جزئیات طرح اسقاط ۲.۶ میلیون خودروی فرسوده
در سناریوی خوش‌بینانه ایدرو، خروج ۲.۶ میلیون وسیله نقلیه فرسوده از چرخه مصرف از دو مسیر اصلی دنبال می‌شود.
بر اساس این برنامه، بخشی از اسقاط از محل شماره‌گذاری خودروهای جدید و بخش دیگر با استفاده از مشوق‌های قانونی انجام خواهد شد.
| مسیر اجرای طرح | تعداد پیش‌بینی‌شده |
|---|---|
| اسقاط از محل شماره‌گذاری خودروهای جدید | ۷۰۰ هزار دستگاه |
| اسقاط با استفاده از مشوق‌های قانونی | یک میلیون و ۹۰۰ هزار دستگاه |
| مجموع اسقاط پیش‌بینی‌شده | ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار دستگاه |
برآورد ایدرو نشان می‌دهد اجرای کامل این سناریو می‌تواند سالانه حدود ۲.۴ میلیارد لیتر در مصرف سوخت کشور صرفه‌جویی ایجاد کند.
با این حال، تحقق این هدف به تأمین منابع مالی، اصلاح مقررات و جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی وابسته است.
مشوق ۵.۵ میلیارد تومانی برای اسقاط کشنده‌های فرسوده
یکی از محورهای اصلی برنامه نوسازی ناوگان، خروج بیش از ۳۰ هزار دستگاه کشنده فرسوده با عمر بالای ۵۰ سال از چرخه حمل‌ونقل است.
بر اساس مشوق پیش‌بینی‌شده، برای هر کشنده مشمول طرح، ۲۴ گواهی اسقاط به ارزش تقریبی ۵ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است.
علاوه بر این، یارانه صرفه‌جویی سوخت متناسب با میزان پیمایش خودرو پرداخت خواهد شد.
میزان این مشوق ارزی بین ۲ هزار تا ۲۰ هزار دلار تعیین شده است تا مالکان کشنده‌های پرمصرف برای جایگزینی خودروهای خود انگیزه اقتصادی داشته باشند.
| نوع مشوق | میزان پیش‌بینی‌شده |
|---|---|
| تعداد کشنده‌های هدف | بیش از ۳۰ هزار دستگاه |
| عمر کشنده‌های مشمول | بالای ۵۰ سال |
| گواهی اسقاط برای هر کشنده | ۲۴ فقره |
| ارزش گواهی‌های اسقاط | حدود ۵.۵ میلیارد تومان |
| یارانه صرفه‌جویی سوخت | ۲ تا ۲۰ هزار دلار |
آغاز طرح اسقاط نیسان آبی با تسهیلات ۲۳ درصدی
نوسازی وانت‌های فرسوده نیز در برنامه دولت قرار گرفته است. به گفته رئیس هیئت عامل ایدرو، طرح اسقاط وانت نیسان آبی با تسهیلات دارای نرخ سود ۲۳ درصد آغاز شده است.
این برنامه با هدف جایگزینی خودروهای تجاری پرمصرف و کاهش هزینه‌های مصرف سوخت در بخش حمل‌ونقل اجرا می‌شود.
همچنین برای نوسازی ۸۶ هزار دستگاه خودرو، حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان منابع مالی مورد نیاز اعلام شده است.
| شاخص | میزان |
|---|---|
| نرخ سود تسهیلات طرح نیسان آبی | ۲۳ درصد |
| تعداد خودروهای هدف در برنامه نوسازی | ۸۶ هزار دستگاه |
| منابع مالی مورد نیاز | ۲۲ هزار میلیارد تومان |
صرفه‌جویی ۱۵ میلیارد دلاری با نوسازی ناوگان حمل‌ونقل
به گفته مقیمی، مجموع فرصت‌های اقتصادی ناشی از اسقاط و نوسازی ناوگان فرسوده، از محل صرفه‌جویی و افزایش بهره‌وری مصرف سوخت، نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
با وجود این ظرفیت اقتصادی، فعالان بخش خصوصی معتقدند اجرای گسترده این برنامه به مدل تأمین مالی شفاف و تضمین بازگشت سرمایه نیاز دارد.
در همین راستا، چند راهکار برای تأمین مالی طرح نوسازی ناوگان مطرح شده است:
- استفاده از گواهی‌های صرفه‌جویی سوخت برای ایجاد منابع مالی پایدار.
- عرضه اوراق در بازار سرمایه با هدف جذب سرمایه‌گذاران.
- ایجاد رقابت میان تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان خودرو.
- افزایش مشارکت بخش خصوصی در اجرای طرح‌های اسقاط و جایگزینی خودروهای فرسوده.
بودجه ۱۴۰۶ و چالش تأمین منابع مالی اسقاط خودرو
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز خواستار پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز برای اسقاط خودروهای فرسوده در بودجه سال ۱۴۰۶ شده است.
تأمین اعتبار یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های اجرای برنامه گسترده نوسازی ناوگان به شمار می‌رود؛ زیرا بدون منابع مالی کافی، پرداخت مشوق‌ها و تسهیلات جایگزینی خودرو با مشکل مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، برخی فعالان صنعت خودرو نسبت به آمار ناوگان فرسوده و برآورد مصرف سوخت خودروهای تولید داخل انتقاد کرده‌اند و خواستار بررسی دقیق‌تر داده‌های موجود شده‌اند.
جمع‌بندی؛ آیا اسقاط خودروهای فرسوده ناترازی بنزین را کاهش می‌دهد؟
برنامه اسقاط ۲.۶ میلیون خودروی فرسوده می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش مصرف بنزین و محدود کردن نیاز کشور به واردات سوخت باشد؛ اما تحقق اهداف اعلام‌شده به اجرای مؤثر مشوق‌ها و تأمین منابع مالی وابسته است.
مهم‌ترین نکات این طرح عبارت‌اند از:
- وجود حدود ۱۱.۶ میلیون خودرو و موتورسیکلت فرسوده در کشور.
- هدف‌گذاری اسقاط ۲.۶ میلیون دستگاه با ظرفیت سالانه ۵۰۰ هزار خودرو.
- پیش‌بینی صرفه‌جویی سالانه ۲.۴ میلیارد لیتر بنزین.
- اختصاص مشوق‌های چندمیلیاردی برای نوسازی کشنده‌های فرسوده.
- نیاز به تأمین منابع مالی و پیش‌بینی اعتبارات لازم در بودجه ۱۴۰۶.
در نهایت، موفقیت این برنامه نه‌تنها به تعداد خودروهای اسقاط‌شده، بلکه به سرعت جایگزینی ناوگان فرسوده با خودروهای کم‌مصرف و کارآمد بستگی دارد.
