به گزارش شهر بورس، صادرات نفت ایران در ماه نوامبر به ۲.۰۶ میلیون بشکه در روز رسیده و برای دومین ماه متوالی از مرز دو میلیون بشکه عبور کرده است؛ رقمی که در سالهای اخیر کمسابقه محسوب میشود. با این حال، با وجود این سطح از صادرات، نشانه روشنی از افزایش درآمدهای نفتی در شاخصهای کلان اقتصاد کشور مشاهده نمیشود.
بررسی آمارها نشان میدهد اگرچه صادرات نفت ایران در نوامبر نسبت به رکورد ماه اکتبر یعنی ۲.۱۵ میلیون بشکه در روز اندکی کاهش داشته، اما مجموع صادرات ماهانه همچنان در سطح بالایی قرار دارد و به حدود ۶۱.۸ میلیون بشکه رسیده است.
ترکیب صادرات؛ تمرکز بر نفت خام و مقصد چین
در ماه نوامبر، نفت خام همچنان ستون اصلی صادرات ایران بوده و حدود ۱.۸۳ میلیون بشکه در روز، معادل بیش از ۸۹ درصد کل صادرات را شامل شده است. مقصد اصلی این حجم از صادرات، بازار چین بوده است. در کنار نفت خام، نفت کوره با حدود ۲۰۷ هزار بشکه در روز و میعانات گازی با نزدیک به ۱۸ هزار بشکه در روز، ترکیب صادرات نفتی ایران را تکمیل کردهاند.
این آمارها نشان میدهد صادرات نفت ایران برای دومین ماه متوالی به سطحی بالاتر از دو میلیون بشکه در روز رسیده؛ اما در شرایطی که تورم همچنان رو به افزایش است، این رشد صادراتی بازتاب محسوسی در بهبود وضعیت اقتصادی کشور نداشته است.
رقابت ایران و عربستان در بازار چین
تحولات بازار چین، بهعنوان مهمترین مقصد نفت ایران، نقش تعیینکنندهای در چشمانداز صادرات دارد. واردات نفت خام چین در نوامبر نسبت به ماه قبل بیش از پنج درصد افزایش یافته و مجموع واردات این کشور از ابتدای سال میلادی تا نوامبر نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.
در این میان، عربستان سعودی با افزایش قابل توجه صادرات خود، به بزرگترین تأمینکننده نفت چین در ماه نوامبر تبدیل شده است. عربستان برای حفظ سهم خود در بازار آسیا، تخفیفهایی در حدود ۲.۵ دلار به ازای هر بشکه اعمال کرده که موجب افزایش خرید نفت این کشور از سوی چین شده است.
در مقابل، افزایش رقابت و تخفیفهای قیمتی، کار را برای سایر صادرکنندگان از جمله ایران دشوارتر کرده و احتمال افزایش تخفیفهای نفتی ایران برای حفظ سهم بازار چین را تقویت میکند؛ موضوعی که مستقیماً بر میزان درآمد واقعی نفتی اثرگذار است.
صادرات بالا، درآمد نامشخص
با وجود افزایش محسوس صادرات نفت ایران، اثر این رشد در اقتصاد کشور بهوضوح دیده نمیشود. در یک اقتصاد نفتمحور، افزایش صادرات معمولاً باید به بهبود وضعیت بودجه دولت، کاهش کسری مالی، ثبات ارزی و افت فشارهای تورمی منجر شود؛ اما تداوم تورم بالا، نوسانات نرخ ارز و محدودیت منابع ارزی در دسترس، تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
تحلیلها نشان میدهد بخش قابل توجهی از نفت ایران با تخفیفهای سنگین به فروش میرسد یا در قالب تهاتر معامله میشود. همچنین محدودیتهای نقلوانتقال پول، هزینههای دور زدن تحریمها و تأخیر در تسویهحسابها باعث میشود درآمد واقعی حاصل از صادرات، بهمراتب کمتر از رقم اسمی صادرات باشد.
چرا درآمدهای نفتی در اقتصاد دیده نمیشود؟
کارشناسان معتقدند علاوه بر تخفیفهای قیمتی، بخش بزرگی از منابع نفتی صرف هزینههای جاری و غیرمولد دولت میشود و وارد چرخه سرمایهگذاری و رشد اقتصادی پایدار نمیشود. در نتیجه، حتی ثبت ارقام بالای صادرات نفت نیز نتوانسته است به بهبود ملموس شرایط اقتصادی کشور منجر شود.
در مجموع، هرچند صادرات نفت ایران برای دومین ماه متوالی از مرز دو میلیون بشکه در روز عبور کرده، اما ابهام در دسترسی به درآمدهای واقعی، ساختار ناکارآمد اقتصاد نفتی و فشار تحریمها موجب شده است این موفقیت آماری، تأثیر متناسبی بر معیشت مردم و ثبات اقتصادی کشور نداشته باشد.
منبع: تجارت نیوز
