به گزارش شهر بورس، بازار ارز ایران در روزهای اخیر با ظاهری آرام اما واقعیتی ناپایدار روبهروست. کارشناسان معتقدند ثبات فعلی نرخ دلار حاصل سیاستهای کوتاهمدت بانک مرکزی است و دوام چندانی ندارد، زیرا نوسانات اصلی بیشتر تحت تأثیر اخبار سیاسی و سطح انتظارات عمومی شکل میگیرند.
بانک مرکزی از ۱۹ بهمن دامنه نوسان نرخ ارز در مرکز مبادله را به مثبت و منفی دو درصد محدود کرده است تا نوسانات شدید را کنترل کند. این اقدام که پیشتر تا پنج درصد تعریف شده بود، به گفتهی کامران ندری، کارشناس اقتصادی، «در عمل جنبهای نمادین دارد و بر بازار آزاد تأثیر چندانی نمیگذارد.»
ندری توضیح داد که بانک مرکزی معمولاً تمایلی به عرضه ارز با نرخی پایینتر از بازار ندارد، در نتیجه نقش فعال در سمت فروش ایفا نمیکند. هدف از تعیین دامنه نوسان، ایجاد محدودهای قابل کنترل برای مداخلههای موردی است؛ بهگونهای که اگر نرخ دلار به کف دامنه برسد، بانک مرکزی خرید انجام دهد و اگر به سقف برسد، با تزریق ارز مانع رشد بیشتر شود.
با این حال، ندری تأکید کرد که چنین مکانیزمی بیشتر اثر روانی دارد تا واقعی. اگر بانک مرکزی توان کنترل مؤثر این دامنه را داشت، انتظار میرفت نرخ بازار آزاد نیز کاهش یابد، اما دادههای فعلی نشان میدهد جهت حرکت ارز در بازار آزاد مستقل از نرخ توافقی تعیین میشود.
سه عامل مؤثر بر نوسانات ارز
به گفتهی این کارشناس اقتصادی، سه متغیر اصلی رفتار نرخ دلار را شکل میدهند:
۱. درآمدهای نفتی و منابع ارزی بانک مرکزی که معمولاً نوسان محدود پنجدرصدی دارند،
۲. انتظارات اجتماعی و سیاسی که از اخبار مثبت یا منفی تأثیر مستقیم میگیرند،
۳. نحوه مداخله دولتی در بازار و تعیین سقف عرضه.
ندری هشدار داد که انتشار اخبار منفی مانند افزایش احتمال درگیری نظامی میتواند نرخ دلار را ظرف یکی دو روز تا هشت هزار تومان بالا ببرد، در حالیکه اخبار مثبت مانند پیشرفت مذاکرات یا احتمال توافق، مسیر نزولی را تقویت میکند. به اعتقاد او، «آرامش فعلی بازار ارز کوتاهمدت و کاملاً موقتی است، زیرا هیچ تضمینی برای توافق پایدار وجود ندارد.»
آینده سیاست ارزی و امکان تکنرخی شدن
این استاد اقتصاد در ادامه گفت: «تا زمانی که مذاکرات ایران و آمریکا به نتیجه مشخص و پایدار نرسد، راهی برای تحقق واقعی ارز تکنرخی وجود ندارد.» او افزود، دولت ممکن است نرخ توافقی را بهتدریج بالا ببرد تا فاصله با بازار آزاد کاهش یابد، اما در صورت جهش ناگهانی قیمت، تبعات سیاسی آن را نخواهد پذیرفت.
به باور ندری، موفقیت سیاست ارز تکنرخی مستقیماً به نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا، ثبات سیاسی و دسترسی پایدار به منابع ارزی بستگی دارد.
منبع: تجارتنیوز
