به گزارش شهر بورس، با توقف معاملات در بورس تهران به دلیل شروع سومین جنگ تحمیلی، این بازار که میزبان بیش از ۲.۵ میلیون سهامدار (از سرمایهگذاران خرد تا نهادهای مالی) است، در وضعیت تعلیق قرار گرفت. بازگشایی این بازار دیگر تنها یک تصمیم فنی نیست، بلکه یک ضرورت کلان اقتصادی و اجتماعی است. در شرایط پساز جنگ، هرگونه تصمیم ناپایدار میتواند منجر به کاهش شدید دارایی خانوارها، از دست رفتن اعتماد عمومی و تشدید تورم (با هجوم نقدینگی به سمت ارز و طلا) شود.
گزارش راهبردی: دستهبندی شرکتها بر اساس میزان خسارت
اندیشکده اقتصاد دانشبنیان در گزارشی پیشنهاد میدهد که شرکتهای بورسی بر اساس میزان آسیبپذیری به سه دسته تقسیم شوند تا بازگشایی به صورت هدفمند انجام شود:
گروه الف (کمترین آسیب): شرکتهایی که حداقل ۸۰٪ ظرفیت تولید خود را حفظ کردهاند و وابستگی کمی به واردات دارند (مانند صنایع غذایی و کشاورزی).
گروه ب (اختلال در زنجیره تأمین): شرکتهایی که با اختلال در تأمین مواد اولیه مواجهاند اما تخریب فیزیکی نداشتهاند (مانند خودروسازی و داروسازی).
گروه ج (تخریب مستقیم): شرکتهایی که بیش از ۵۰٪ ظرفیت خود را از دست دادهاند (مانند برخی پتروشیمیهای جنوب و شرکتهای فولادی).
نقشه راه بازگشایی پلکانی
بر اساس این گزارش، بازگشایی باید در سه مرحله و با احتیاط کامل انجام شود:
مرحله اول (گروه الف): بازگشایی با انتشار اوراق اختیار فروش تبعی برای سهام شاخصساز آغاز میشود. این اوراق در سررسید ششماهه، قیمت فروش سهام را بر اساس میانگین وزنی ۷ روز اول معاملات تضمین میکنند تا از فروش هیجانی جلوگیری شود.
مرحله دوم (گروه ب): این مرحله حداقل ۱۵ روز پس از مرحله اول اجرا میشود. دامنه نوسان در این دوره محدودتر در نظر گرفته شده و شرکتها موظف به ارائه برنامه جایگزین برای تأمین مواد اولیه هستند.
مرحله سوم (گروه ج): این مرحله در دو دوره اجرا میشود:
دوره اول: پنجره پنجروزه بدون محدودیت نوسان برای تخلیه نقدینگی (بدون تأثیر در قیمت نهایی بازگشایی).
دوره دوم: بازگشایی با دامنه نوسان ۱٪ به مدت ۲۰ روز کاری، برای جلوگیری از ریزش ناگهانی قیمت.
کنترل نوسانات و نقش نهادهای اجرایی
برای مدیریت معاملات سنگین، پیشنهاد شده است که معاملاتی با ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان یا سهم بیش از ۰.۵٪ از سرمایه شرکت، در تابلوی جداگانه «معاملات عمده» انجام شوند.
نقش دستگاههای اجرایی در این طرح کلیدی است:
سازمان بورس: مسئول تعیین دستهبندی، مدیریت فرآیند بازگشایی و نظارت بر تابلوی معاملات عمده.
وزارت اقتصاد: فراهم کردن تضمینهای لازم برای اوراق اختیار فروش تبعی و خطوط اعتباری اضطراری برای کارگزاران.
وزارت صمت: ارائه آمار میدانی از خسارت و انجام وظایف اعتبارسنجی.
رسانهها: انتشار پیامهای شفاف و یکدست در هماهنگی با تیم مشترک اطلاعرسانی.
این طرح علاوه بر کاهش شوک بازار، امکان تأمین مالی بازسازی واحدهای تولیدی را فراهم کرده و جلوی هدررفتن نقدینگی به بازارهای غیرمولد را میگیرد.
تداوم تعطیلی بازار
شایان ذکر است که سازمان بورس و اوراق بهادار بار دیگر تعطیلی بازار سهام را تا دوشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ تمدید کرده است.
