به گزارش شهر بورس، در شرایطی که محدودیت‌های اعمال شده بر دسترسی به اینترنت جهانی همچنان پابرجا است و برخی مسئولان این وضعیت را با تکیه بر «توانمندی‌های بومی» توجیه می‌کنند، بررسی‌های تخصصی و تجربیات کاربران نشان می‌دهد که شکاف عمیقی میان ادعاهای مطرح شده و واقعیت‌های فنی پلتفرم‌های داخلی وجود دارد. این شکاف، پرسش‌هایی جدی را درباره اثربخشی و کارایی جایگزین‌های بومی مطرح می‌کند.

شکاف عمیق میان ادعا و واقعیت در پلتفرم‌های داخلی

تحقیقات میدانی و مصاحبه با کارشناسان ارشد حوزه فناوری حاکی از آن است که یکی از اصلی‌ترین دلایل مسئولان برای ادامه محدودیت‌های اینترنتی، ادعای وجود «جایگزین‌های مشابه ایرانی» برای خدمات جهانی اینترنت است. این استدلال بر این فرض استوار است که نیازهای کاربران در زمینه‌هایی چون جستجو، ارتباطات و حتی هوش مصنوعی، قابلیت تأمین در داخل کشور را دارد و بنابراین، نیازی به بازگشت به اینترنت بین‌الملل نیست. اما تجربه کاربران و تحلیل‌های فنی، تصویری متفاوت را نمایان می‌سازد.

۱. موتورهای جستجو؛ از «جستجو» تا «یافتن»؛ گسست اطلاعاتی

یکی از اصلی‌ترین ادعاها، کارایی بالای جویشگرهای داخلی است. این در حالی است که بسیاری از این ابزارها، یا بر پایه داده‌های قدیمی کار می‌کنند و یا صرفاً مجموعه‌ای محدود و فیلتر شده از نتایج را ارائه می‌دهند. برای کاربران حرفه‌ای، دانشجویان و فعالان اقتصادی، «جستجو» به معنای دسترسی به آخرین اطلاعات و یافته‌های جهانی به صورت لحظه‌ای است، نه محتوایی که از فیلترهای سلیقه‌ای عبور کرده یا تاریخ انقضای آن گذشته است. این محدودیت، دسترسی به دانش روز و اطلاعات به‌روز را برای جامعه علمی و اقتصادی کشور دشوار می‌سازد.

۲. هوش مصنوعی بومی؛ تقلید کورکورانه به جای نوآوری واقعی

در عصری که جهان شاهد انقلاب تکنولوژیک هوش مصنوعی است، جایگزین‌های داخلی معرفی شده، در آزمون‌های تخصصی کارشناسان، اغلب با شکست مواجه شده‌اند. بسیاری از این مدل‌ها صرفاً یک «رابط کاربری» (Wrapper) عمل می‌کنند که به مدل‌های خارجی و عمدتاً قدیمی متصل هستند. حتی در پاسخ به سوالات پایه‌ای مانند «تاریخ امروز»، این سیستم‌ها داده‌های قدیمی ارائه می‌دهند. ادعای جایگزینی مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی جهانی با ابزارهای بومی، بیشتر به یک استراتژی روابط عمومی شباهت دارد تا یک دستاورد فناورانه.

۳. پلتفرم‌های ارتباطی؛ ظرفیت ناکافی برای میزبانی

توصیه مکرر به کسب‌وکارها برای مهاجرت به پلتفرم‌های داخلی، با واقعیت‌های زیرساختی مغایرت دارد. تجربه اخیر نشان داده است که این زیرساخت‌ها حتی توان تحمل ترافیک فعلی کاربران را نیز ندارند و در زمان اوج مصرف، دچار اختلال و کندی شدید می‌شوند. منطق ارتباطی حکم می‌کند که کسب‌وکارها در پلتفرم‌هایی حضور داشته باشند که مشتریان و مخاطبانشان در آنجا حضور دارند؛ یعنی بازارهای جهانی. محدود کردن دسترسی به این فضا و ایجاد یک «دایره بسته» داخلی، مانعی جدی بر سر راه رشد اقتصادی و شکوفایی کسب‌وکارهای خرد است.

پیامدهای اصرار بر جایگزینی اجباری

اصرار بر جایگزینی اجباری پلتفرم‌های جهانی با نمونه‌های داخلی، نه تنها به رشد پایدار این پلتفرم‌ها کمکی نکرده، بلکه منجر به تعمیق شکاف اجتماعی و افزایش نارضایتی عمومی شده است. اینترنت جهانی دیگر یک «لوکس» یا «امتیاز» تلقی نمی‌شود، بلکه به عنوان یک زیرساخت حیاتی برای زیست مدرن، آموزش، پژوهش، اقتصاد و ارتباطات در قرن بیست و یکم شناخته می‌شود. در حالی که پلتفرم‌های داخلی می‌توانند در کنار اینترنت جهانی رشد کنند و مکمل آن باشند، اما هرگز قادر به «جایگزینی» پیوند ضروری و حیاتی ملت با دانش، فرهنگ و اقتصاد جهانی نیستند.

منبع: سیتنا