به گزارش شهر بورس، سهام شناور آزاد یکی از مفاهیم کلیدی در بازار بورس است که هر معامله‌گر و سرمایه‌گذار باید با آن آشنا باشد. این نوع سهام، آن بخش از سهام شرکت را شامل می‌شود که در اختیار سهامداران خرد قرار دارد و قابلیت خرید و فروش آزادانه در بازار را دارد. دانستن میزان سهام شناور نه تنها به شما کمک می‌کند نقدشوندگی سهم را بهتر درک کنید، بلکه در تحلیل نوسانات قیمت و تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری نیز نقش مهمی دارد.

در این مقاله قصد داریم به مهم‌ترین پرسش‌ها در مورد سهام شناور پاسخ دهیم: سهام شناور چیست؟ چگونه محاسبه می‌شود؟ حداقل و بهترین میزان سهام شناور چقدر است؟ و تاثیر شناوری سهم بر قیمت و شاخص بورس چیست؟ با مطالعه این مطلب، شما قادر خواهید بود سهم‌های با شناوری مناسب را شناسایی کرده و تصمیمات معاملاتی هوشمندانه‌تری اتخاذ کنید.

سهام شناور چیست؟

سهام شناور آزاد به بخشی از سهام شرکت گفته می‌شود که در دست سهامداران خرد قرار دارد و این افراد می‌توانند آن را به‌صورت آزادانه در بازار خرید و فروش کنند. در واقع، سهام شناور نشان‌دهنده درصدی از کل سهام شرکت است که قابلیت معامله در بورس را دارد و محدود به گروه خاصی از سهامداران نیست.

هر شرکت معمولا دو نوع سهامدار دارد:

• سهامداران عمده یا راهبردی: افرادی حقیقی یا حقوقی که بیش از ۵ درصد سهام شرکت را در اختیار دارند و معمولا قصد فروش کوتاه‌مدت سهام خود را ندارند. این سهامداران با سرمایه‌گذاری بلندمدت، در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی شرکت نقش دارند و می‌توانند بر نوسانات قیمت سهم تاثیرگذار باشند.

• سهامداران خرد: سرمایه‌گذارانی که درصد کمی از سهام شرکت را در اختیار دارند و سهام آن‌ها جزو سهام شناور آزاد محسوب می‌شود. این افراد با هدف کسب سود از خرید و فروش سهم، بدون دخالت در تصمیمات مدیریتی شرکت، اقدام به معامله می‌کنند.

شناوری سهام، علاوه بر اینکه میزان سهام قابل معامله را نشان می‌دهد، معیاری برای نقدشوندگی، محبوبیت سهم و امکان جذب سرمایه‌های جدید از طریق بازار سرمایه نیز محسوب می‌شود.

نحوه محاسبه سهام شناور آزاد

برای محاسبه سهام شناور آزاد یک شرکت، ابتدا باید ترکیب سهامداران شرکت بررسی شود و تعداد سهامداران عمده یا راهبردی مشخص گردد. سپس تعداد سهام در اختیار سهامداران عمده از کل سهام شرکت کسر می‌شود. مقدار باقی‌مانده، نشان‌دهنده سهام شناور آزاد است که در بازار قابلیت معامله دارد.

فرمول محاسبه سهام شناور آزاد

فرض کنید یک شرکت 80,000,000 سهم منتشر کرده است. از این مقدار، 40,000,000 سهم در اختیار مدیرعامل، 20,000,000 سهم متعلق به هیئت مدیره و 10,000,000 سهم هم به طرح مالکیت کارکنان اختصاص داده شده است. این سهام عملا جزو سهام راهبردی و غیرقابل معامله هستند.

بنابراین، سهام باقی‌مانده که 10,000,000 سهم است، در دست سهامداران خرد قرار دارد و به راحتی می‌تواند در بازار بورس خرید و فروش شود. این بخش همان سهام شناور آزاد شرکت است که نشان‌دهنده میزان سهامی است که عموم مردم می‌توانند آن را معامله کنند و نقدشوندگی بازار را افزایش می‌دهد.

به عبارت دیگر، اگر کل سهام شرکت را یک کیک فرض کنیم، بخش بزرگی از کیک در اختیار سهامداران راهبردی است و بخش کوچکی از آن برای عموم مردم قابل دسترس و خرید و فروش است. هرچه این بخش بزرگتر باشد، خرید و فروش سهام آسان‌تر و ریسک تغییرات قیمت کمتر خواهد بود.

• تعیین سهامداران عمده و خرد معمولا بر اساس میزان سهم در اختیار آن‌ها انجام می‌شود؛ اگر سهم یک شخص یا نهاد بیش از یک درصد سهام شرکت باشد، به‌عنوان سهامدار عمده در نظر گرفته می‌شود.

حداقل سهام شناور آزاد چقدر است؟

در بورس تهران، حداقل میزان سهام شناور آزاد ۵٪ از کل سهام شرکت است. یعنی هر شرکتی که بخواهد وارد بازار سرمایه شود، موظف است حداقل ۵٪ از سهام خود را در اختیار سهامداران خرد قرار دهد تا قابلیت معامله و نقدشوندگی داشته باشد.

با این حال، هیچ سقف مشخصی برای سهام شناور وجود ندارد و شرکت‌ها می‌توانند با فروش بخش بیشتری از سهام راهبردی خود، میزان شناوری سهم را افزایش دهند. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود که درصد سهام شناور هر شرکت متغیر و وابسته به تصمیم سهامداران عمده و استراتژی شرکت باشد.

به طور میانگین، شناوری سهام در ایران حدود ۲۱٪ است که این مقدار می‌تواند معیار خوبی برای ارزیابی نقدشوندگی و جذابیت سهم برای سرمایه‌گذاران باشد.

شناوری بالا بهتر است یا پایین؟

سهام شناور یک شرکت می‌تواند بالا یا پایین باشد و هر حالت، مزایا و معایب خاص خود را دارد که برای سرمایه‌گذاران اهمیت زیادی دارد.

ویژگی‌های سهام شناور بالا

• نوسان قیمتی کمتر: تغییرات قیمت در این سهام به سختی و با سرمایه زیاد رخ می‌دهد.
• امکان دستکاری قیمت کمتر: تعداد بالای سهام قابل معامله، مانع از ایجاد تغییرات مصنوعی قیمت می‌شود.
• تمایل بیشتر سرمایه‌گذاران به خرید: نقدشوندگی بالا باعث جذابیت سهم برای معامله‌گران می‌شود.
• قابلیت نقدشوندگی بالا: امکان خرید و فروش سریع و بدون مشکل برای سرمایه‌گذاران فراهم است.

ویژگی‌های سهام شناور پایین

• نوسان قیمتی بیشتر: با سرمایه کم می‌توان قیمت سهم را به راحتی تغییر داد.
• امکان دستکاری قیمت بالاتر: سهامداران عمده یا مدیران شرکت می‌توانند بر قیمت سهم اثرگذار باشند.
• تمایل کمتر سرمایه‌گذاران به خرید: به دلیل ریسک بالاتر و نقدشوندگی پایین، سهم برای عموم جذابیت کمتری دارد.
• قابلیت نقدشوندگی پایین: معاملات محدود و امکان خرید و فروش سریع کاهش می‌یابد.

در واقع، شناخت وضعیت شناوری سهم برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری بسیار مهم است، زیرا این شاخص نشان می‌دهد که سهم تا چه اندازه قابل معامله و تحت تأثیر نوسانات بازار است.

تاثیر سهام شناور بر قیمت سهم و تصمیم سهامداران

سهام شناور آزاد نقش مهمی در تعیین رفتار قیمت سهام و تصمیمات سرمایه‌گذاران دارد. به طور کلی، هرچه درصد سهام شناور بیشتر باشد، شرایط خرید و فروش سهم شفاف‌تر و مطمئن‌تر خواهد بود و ریسک دستکاری قیمت کاهش می‌یابد.

اثر سهام شناور بالا

• نقدشوندگی بیشتر: حجم بیشتری از سهام برای معامله در دسترس است و سرمایه‌گذاران می‌توانند سریع‌تر و راحت‌تر سهم خود را بفروشند یا خریداری کنند.
• نوسانات کمتر: تغییر قیمت سهم سخت‌تر است، زیرا برای ایجاد تغییر قابل توجه در قیمت، نیاز به سرمایه زیادی است.
• جذب سرمایه‌گذاران خرد: سهام با شناوری بالا برای سرمایه‌گذاران جذاب‌تر است، زیرا معاملات سریع و کم‌ریسک انجام می‌شود.

اثر سهام شناور پایین

• نقدشوندگی کمتر: سهم کمتری در بازار برای معامله موجود است، بنابراین خرید یا فروش با سرعت کمتر انجام می‌شود.
• نوسانات بیشتر: تغییر قیمت آسان‌تر است و با سرمایه کم می‌توان نوسان قیمتی ایجاد کرد.
• ریسک دستکاری قیمت: سهامداران عمده می‌توانند با سرمایه اندک، قیمت سهم را تحت تأثیر قرار دهند و باعث تغییرات کاذب در بازار شوند.

فرض کنید دو شرکت داریم:

• شرکت A با شناوری ۴۰٪
• شرکت B با شناوری ۵٪

برای تغییر قیمت شرکت A، سرمایه زیادی نیاز است، زیرا تعداد سهام قابل معامله زیاد است. اما در شرکت B، با سرمایه کم نیز می‌توان قیمت سهم را بالا برد، چون تعداد سهام شناور کم است و عرضه محدود است.

در نتیجه، سهام شناور نه تنها بر نقدشوندگی و نوسانات قیمت تأثیر می‌گذارد، بلکه تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران در خرید و فروش سهم را نیز شکل می‌دهد و نشان‌دهنده اعتماد بازار به شرکت است.

شاخص شناور آزاد چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

شاخص شناور آزاد یکی از معیارهای مهم تحلیل بورس است که تمرکز آن روی سهامی است که قابلیت نقدشوندگی بیشتری دارند و به راحتی در بازار معامله می‌شوند. به عبارت ساده‌تر، این شاخص نشان می‌دهد کدام بخش از بازار در اختیار سهامداران خرد است و پتانسیل خرید و فروش بالایی دارد.

در محاسبه شاخص شناور آزاد، برخلاف شاخص کل که همه سهام منتشرشده شرکت‌ها را در نظر می‌گیرد، تنها سهام شناور آزاد هر شرکت لحاظ می‌شود. یعنی سهمی که در دست سهامداران خرد است و امکان خرید و فروش روزانه دارد. این روش باعث می‌شود تحلیلگران و سرمایه‌گذاران بتوانند وضعیت واقعی بازار را از منظر نقدشوندگی و پویایی معاملات بهتر ارزیابی کنند.

شاخص شناور آزاد چگونه محاسبه می‌شود؟

برای محاسبه شاخص شناور آزاد مراحل زیر طی می‌شود:

1. ابتدا تعداد کل سهام منتشر شده هر شرکت مشخص می‌شود.
2. سهم سهامداران عمده و غیرقابل معامله از کل سهام کم می‌شود تا تعداد سهام شناور آزاد به دست آید.
3. سپس وزن هر شرکت در شاخص براساس سهام شناور آزاد آن تعیین می‌شود، نه کل سهام منتشرشده.
4. نهایتا تغییرات قیمت این سهام شناور آزاد، در شاخص اعمال می‌شود و عدد شاخص به دست می‌آید.

به زبان ساده، هرچه درصد سهام شناور آزاد شرکت‌ها در بازار بیشتر باشد، شاخص بهتر نشان‌دهنده رفتار واقعی سهام قابل معامله است و تحلیلگران می‌توانند پیش‌بینی بهتری از روند بازار داشته باشند.

مزایای شاخص شناور آزاد برای سرمایه‌گذاران شامل تمرکز بر سهام قابل معامله و نقدشونده، افزایش شفافیت در تحلیل بازار، امکان پیش‌بینی بهتر نوسانات کوتاه‌مدت و کمک به تصمیم‌گیری دقیق‌تر در خرید و فروش سهام است.

شناوری سهم ثابت است یا متغیر؟ چه عواملی آن را تغییر می‌دهد؟

شناوری سهم یک مقدار ثابت نیست و می‌تواند در طول زمان تغییر کند. عواملی که باعث کاهش سهام شناور می‌شوند شامل افزایش سهم در اختیار سهامداران راهبردی یا عمده، خرید بلوکی توسط سرمایه‌گذاران بزرگ و اعمال محدودیت‌های قانونی بر برخی سهام هستند. از طرف دیگر، عواملی که می‌توانند سهام شناور را افزایش دهند عبارتند از فروش بخشی از سهام توسط سهامداران عمده در بازار، افزایش تعداد سهام منتشره در عرضه‌های اولیه یا افزایش سرمایه که به شکل سهام قابل معامله وارد بازار می‌شوند.

لیست سهام با شناوری کم و نکات سرمایه‌گذاری

برای مشاهده سهام با شناوری پایین، سرمایه‌گذاران می‌توانند به سایت tsetmc.com مراجعه کرده و نام نماد شرکت موردنظر را جستجو کنند. در این بخش، درصد سهام شناور و ترکیب سهامداران شرکت نمایش داده می‌شود. سهام با شناوری کم معمولا نقدشوندگی پایین دارند و قیمت آن‌ها نسبت به تغییرات بازار حساس‌تر است؛ بنابراین قبل از سرمایه‌گذاری در این سهام، باید به ریسک بیشتر، امکان دستکاری قیمت و حجم کمتر معاملات توجه کرد. بررسی دقیق ترکیب سهامداران و شرایط مدیریتی شرکت، از مهم‌ترین نکات برای تصمیم‌گیری آگاهانه در خرید این نوع سهام است.