به گزارش شهر بورس، دریابان پاسدار علیرضا تنگسیری، فرمانده فقید نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از چهرههای نمادین اقتدار دریایی ایران در خلیج فارس و دریای عمان بود که نامش با راهبردهای «نبرد ناهمتراز» و «سیادت دریایی» گره خورده است.
وی که از فرزندان خطه سلحشور جنوب و زاده سرزمین تنگستان بود، بیش از چهار دهه از عمر خود را در مسیر صیانت از مرزهای آبی کشور سپری کرد و در نهایت در فروردین سال ۱۴۰۵، در جریان درگیریهای نظامی گسترده موسوم به جنگ رمضان، در پی حملات هوایی به بندرعباس به فیض شهادت نائل آمد.
تنگسیری که به عنوان ششمین فرمانده نیروی دریایی سپاه شناخته میشد، معمار نوین توانمندیهای پهپادی و شناوری ایران در تنگه هرمز بود. در بیوگرافی علیرضا تنگسیری، به بررسی دقیق سوابق اجرایی، تحصیلات، دیدگاههای استراتژیک و جزئیات آخرین مأموریت وی میپردازیم.
بیوگرافی علیرضا تنگسیری؛ فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران
علیرضا تنگسیری در سال ۱۳۴۱ در دل سرزمینهای داغ و پرصلابت استان بوشهر، در بخش ساحلی شهرستان تنگستان دیده به جهان گشود. نام خانوادگی او خود گویای اصالت و پیوند عمیق وی با تاریخ مقاومت جنوب در برابر استعمار است.
با این حال، به دلیل مأموریتهای شغلی پدرش که در منطقه راهبردی اروندکنار فعالیت میکرد، خانواده وی در دوران کودکی او به استان خوزستان مهاجرت کردند. این جابجایی باعث شد تا علیرضا از همان سنین نوجوانی با دو کانون مهم دریایی ایران یعنی بوشهر و آبادان پیوندی ناگسستنی برقرار کند و با الفبای دریانوردی و زیست در کنار آبهای بینالمللی آشنا شود.
وی دوران تحصیلات مقدماتی خود را در فضای پرالتهاب سالهای منتهی به انقلاب سپری کرد و با آغاز جنگ تحمیلی، بلافاصله وارد عرصههای دفاعی شد.
تنگسیری در کنار فعالیتهای میدانی، به ارتقای دانش نظامی خود نیز اهمیت ویژهای میداد. او دورههای عالی فرماندهی و ستاد (دافوس) را با موفقیت پشت سر گذاشت و در طول سالیان خدمت، با شرکت در دورههای تخصصی ناوبری و استراتژیهای دریایی، دانش خود را به سطح عالی ارتقا داد. وی معتقد بود که فرماندهی بر آبها، نیازمند ترکیبی از شجاعت بوشهری و دانش نوین الکترونیک و موشکی است.
تنگسیری در زندگی شخصی نیز به عنوان فردی متواضع و مردمی شناخته میشد. او که خود فرزند یک خانواده زحمتکش ساحلنشین بود، همواره در دیدارهای خود با ملوانان و صیادان جنوب، با زبان صمیمی آنها سخن میگفت و به مشکلات معیشتی مردم مرزنشین توجه ویژهای داشت.
این فرمانده عالیمقام بر این باور بود که امنیت واقعی در خلیج فارس زمانی محقق میشود که مردم بومی خود را بخشی از منظومه دفاعی کشور بدانند. او تا آخرین روزهای عمر خود، ارتباطش را با زادگاهش حفظ کرد و همواره از روحیه جهادی مردم تنگستان به عنوان الگوی خود یاد میکرد.
سوابق مدیریتی و اجرایی علیرضا تنگسیری
کارنامه اجرایی علیرضا تنگسیری سرشار از مسئولیتهای حساس در نقاط کلیدی مرزهای آبی ایران است. وی فعالیت حرفهای خود را در ردههای میانی سپاه آغاز کرد و به دلیل نبوغ میدانی، به سرعت پلههای ترقی را طی نمود.
یکی از مهمترین فرازهای مدیریتی وی، فرماندهی منطقه یکم دریایی سپاه پاسداران در بندرعباس بود. این منطقه که حساسترین نقطه دریایی ایران به شمار میرود، تحت نظارت او به دژی مستحکم در برابر نفوذ بیگانه تبدیل شد. وی از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ سکان هدایت این منطقه را بر عهده داشت و در این مدت، تحولات شگرفی در حوزه زیرساختهای بندرگاهی و عملیاتی سپاه ایجاد کرد.
پس از درخشش در بندرعباس، وی در ۳۰ خرداد سال ۱۳۸۹ با حکمی به عنوان جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران منصوب شد. در این دوران که هشت سال به طول انجامید، وی در کنار سردار فدوی، مسئولیت بازسازی ساختار نیروی دریایی بر پایه شناورهای تندرو و موشکانداز را بر عهده گرفت.
وی در این بازه زمانی، نقش محوری در عملیاتهای رصد و کنترل ناوگان کشورهای بیگانه در تنگه هرمز داشت. اشراف اطلاعاتی او بر تحرکات ناوهای هواپیمابر آمریکایی در خلیج فارس، بارها مورد تقدیر فرماندهی کل قوا قرار گرفت.
سرانجام در تاریخ یک شهریور سال ۱۳۹۷، با حکم مقام معظم رهبری، علیرضا تنگسیری به عنوان فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب و جایگزین سردار فدوی شد.
دوران فرماندهی او که تا فروردین سال ۱۴۰۵ ادامه داشت، دوران طلایی ورود پهپادهای تهاجمی و شناسایی به بدنه نیروی دریایی بود. وی توانست نیروی دریایی سپاه را از یک نیروی محدود به سواحل، به یک نیروی مقتدر در آبهای دوردست تبدیل کند.
الحاق چندین مرحلهای شناورهای اقیانوسپیما و موشکاندازهای کلاس شهید سلیمانی به ناوگان سپاه، از دستاوردهای ماندگار دوران ریاست او به شمار میرود.
دستاوردها و نقش های راهبردی علیرضا تنگسیری
دریابان تنگسیری از نظریهپردازان اصلی استراتژی «دفاع موزاییکی» در دریا بود. وی معتقد بود که در برابر ناوهای عظیم دشمن، باید از هزاران شناور تندرو و پهپادهای انتحاری استفاده کرد که مانند زنبورهای مهاجم، سیستم دفاعی حریف را فلج کنند.
یکی از بزرگترین دستاوردهای وی، نهایی کردن پروژه «شهرهای موشکی» زیرزمینی در طول سواحل خلیج فارس و دریای عمان بود. این شهرهای زیرزمینی که در عمق کوهها بنا شدهاند، توان راکتی و موشکی ایران را در برابر هرگونه حمله پیشدستانه مصون میسازند. وی افزود که این استحکامات، ضامن امنیت پایدار صادرات انرژی از منطقه است.
تحت فرماندهی او، نیروی دریایی سپاه برای نخستین بار مأموریتهای خود را به خارج از مدار ۱۰ درجه گسترش داد. وی با اعزام ناوهای پشتیبانی به اقیانوس هند و دریای سرخ، نشان داد که ایران توانایی حفاظت از کشتیهای تجاری خود را در دورترین نقاط آبی دارد. ت
نگسیری همچنین معمار اصلی سامانه یکپارچه پدافند ساحلی ایران بود که در آن موشکهای کروز با بردهای متنوع، از ۷۰ کیلومتر تا بیش از ۷۰۰ کیلومتر، تمامی نقاط خلیج فارس را تحت پوشش قرار میدهند. او همواره تاکید داشت که هیچ نقطهای در این پهنه آبی برای دشمنان ایران امن نخواهد بود.
یکی دیگر از نقشهای راهبردی وی، تقویت توان پهپادی نیروهای مقاومت بود. اتحادیه اروپا و ایالات متحده به همین دلیل و با ادعای دخالت وی در ارسال سامانههای دفاعی به سوریه و تحویل پهپاد، او را در فهرست تحریمهای خود قرار دادند. با این حال، تنگسیری این تحریمها را نشانهای از درستی مسیر خود میدانست.
وی موفق شد شبکهای یکپارچه از دیدهبانی بصری و راداری در سراسر تنگه هرمز ایجاد کند که طبق آمار، هیچ شناور نظامی بیگانهای بدون اجازه و شناسایی دقیق توسط نیروهای تحت امر او، قادر به عبور از این آبراهه بینالمللی نبود.
دیدگاه ها و مواضع سیاسی علیرضا تنگسیری
علیرضا تنگسیری در حوزه دیپلماسی دفاعی، نگاهی مبتنی بر اخوت اسلامی و اقتدار ملی داشت. وی بارها خطاب به کشورهای حاشیه خلیج فارس اعلام کرده بود که ایران دست برادری به سوی آنها دراز میکند. او بر این باور بود که خلیج فارس خانه مشترک ماست و نیازی به حضور بیگانگانی مثل آمریکا که خانهشان فرسنگها با اینجا فاصله دارد، وجود ندارد.
وی در یکی از سخنرانیهای خود در سال ۱۴۰۴ عنوان کرد که امنیت خریدنی نیست و کشورهای منطقه نباید سرمایههای خود را صرف خرید سلاحهایی کنند که در نهایت علیه برادران مسلمانشان به کار گرفته میشود.
در مواجهه با تهدیدات رژیم صهیونیستی و آمریکا، وی مواضعی بسیار سختگیرانه و قاطع داشت. تنگسیری از ایدهپردازان اصلی بستن تنگه هرمز در صورت به خطر افتادن منافع حیاتی ایران بود. وی معتقد بود که اگر ایران نتواند نفت خود را صادر کند، هیچ کشور دیگری نیز نباید از این امتیاز بهرهمند شود.
وی در مصاحبهای با شبکه العالم صراحتاً بیان کرد که در اسلام مماشات نفی شده است و ما از راهبرد خود حتی یک قدم عقب نخواهیم نشست. وی افزود که هر شناوری که وارد منطقه شود، باید تحت کنترل و پاسخگوی نیروهای ما باشد؛ در غیر این صورت با برخورد سخت مواجه خواهد شد.
او همچنین نسبت به جزایر سهگانه ایرانی (تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی) تعصب ویژهای داشت و آنها را «ناموس ملت بزرگ ایران» خطاب میکرد. تنگسیری در دوران فرماندهی خود، بارها با حضور در این جزایر و برگزاری رزمایشهای مقتدرانه، پیام قاطعی به مدعیان مالکیت این جزایر مخابره کرد.
وی بر این باور بود که این جزایر، سنگرهای خط مقدم دفاع از کیان ایران هستند و هیچگونه مذاکرهای بر سر حاکمیت آنها مجاز نیست. این دیدگاههای وطنپرستانه، او را به یکی از محبوبترین فرماندهان نظامی در میان تودههای مردم تبدیل کرده بود.
حادثه فروردین ۱۴۰۵ و شهادت علیرضا تنگسیری
پایان سال ۱۴۰۴ و آغاز سال ۱۴۰۵، دوران پرالتهابی برای نیروهای مسلح ایران بود. با شدت گرفتن درگیریها در جنگ رمضان، خلیج فارس بار دیگر به کانون تنشهای بینالمللی تبدیل شد. در این بازه زمانی، علیرضا تنگسیری به عنوان فرمانده میدانی، به طور دائم در بندرعباس و جزایر منطقه حضور داشت تا بر عملیاتهای دفاعی نظارت کند. نخستین شایعات درباره هدف قرار گرفتن وی در بهمن سال ۱۴۰۴ منتشر شد که در آن زمان تکذیب گردید، اما تقدیر وی به گونهای دیگر رقم خورد.
در تاریخ ۶ فروردین سال ۱۴۰۵، در جریان موج جدید حملات هوایی به زیرساختهای نظامی و بندرگاهی بندرعباس، مقر فرماندهی نیروهای دریایی هدف قرار گرفت.
طبق بیانیه رسمی سپاه پاسداران که چند روز بعد منتشر شد، دریابان تنگسیری در جریان این حملات به شدت مجروح گشت. وی بلافاصله به بیمارستان منتقل شد و تحت مراقبتهای ویژه قرار گرفت. با این حال، به دلیل شدت جراحات وارده، تلاش پزشکان بیثمر ماند و این فرمانده رشید در نهایت در بیمارستان به یاران شهیدش پیوست.
خبر شهادت وی بازتاب گستردهای در رسانههای جهان داشت. مقامات اسرائیلی و آمریکایی شهادت او را ضربهای بزرگ به ساختار دفاعی ایران در خلیج فارس توصیف کردند. در مقابل، پیکر مطهر وی در روزهای ۱۱ و ۱۲ فروردین با شکوهی وصفناپذیر در تهران و بندرعباس تشییع شد.
حضور هزاران نفر از مردم جنوب در مراسم تشییع وی در بندرعباس، نشان از پیوند عمیق این فرمانده با مردم ساحلنشین داشت. او در سن ۶۳ سالگی و در حالی که تمام عمر خود را وقف امنیت آبهای ایران کرده بود، به مقام رفیع شهادت رسید و در جوار همرزمان قدیمیاش آرام گرفت.
آمارها و افتخارات دوران خدمت دریابان تنگسیری
بررسی دوران خدمت علیرضا تنگسیری نشاندهنده انضباطی مثالزدنی و تلاشی خستگیناپذیر است. وی در طول دوران فرماندهی خود، بیش از هشت مرحله الحاق تجهیزات سنگین و سبک به نیروی دریایی سپاه را مدیریت کرد. در این الحاقها، بیش از ۳۰۰ هزار و ۲۵۱ قطعه تجهیزات نوین الکترونیک و موشکی به کار گرفته شده بود.
همچنین، تحت نظارت او، تعداد شناورهای موشکانداز سپاه با رشدی پنج برابری مواجه شد که این امر توازن قدرت را در خلیج فارس به نفع ایران تغییر داد.
در حوزه رزمایشها، وی شخصاً در بیش از دو دوجین رزمایش بزرگ و کوچک حضور داشت و در برخی از آنها به عنوان فرمانده میدان، عملیاتهای پیچیده شبانه را هدایت کرد. وی به دلیل شجاعت در عملیات دستگیری ملوانان آمریکایی در سالهای گذشته، مورد تفقد ویژه قرار گرفته بود.
همچنین، نام او به عنوان یکی از هشت فرمانده ارشد سپاه که بیشترین تأثیر را در برنامههای بازدارندگی موشکی داشتهاند، در گزارشهای بینالمللی ثبت شده است.
تنگسیری همواره بر صرفهجویی و استفاده از توان داخلی تاکید داشت. او در یک گزارش مالی عنوان کرد که با بومیسازی بدنه شناورهای تندرو، بیش از ۱۰ میلیون دلار صرفهجویی ارزی در سال صورت گرفته است. این نگاه اقتصادی در کنار نگاه نظامی، از او مدیری ساخته بود که با کمترین هزینه، بیشترین بهرهوری را برای کشور به ارمغان میآورد.
میراث او، یعنی «نیروی دریایی مقتدر و خودکفا»، راهی است که پس از شهادت وی نیز با قدرت توسط شاگردانش ادامه خواهد یافت. نام علیرضا تنگسیری برای همیشه بر پهنه نیلگون خلیج فارس جاودان خواهد ماند.
سخن پایانی
دریابان علیرضا تنگسیری، فرماندهی بود که با خون خود، امنیت تنگه هرمز را امضا کرد. او ثابت کرد که برای دفاع از خاک و آب ایران، باید از تمام لایههای حفاظتی عبور کرد و به دل خطر زد.
شهادت وی در ۶ فروردین ۱۴۰۵، اگرچه ضایعهای جبرانناپذیر بود، اما مکتبی را در نیروی دریایی سپاه پایهگذاری کرد که در آن، هر قایق تندرو یک سنگر و هر پاسدار یک فرمانده است. روحش در آرامش ابدی و یادش همواره در میان دریادلان جنوب زنده خواهد بود.
