به گزارش شهر بورس، با آغاز فصل سرما و افزایش مصرف گاز، ناترازی گاز بار دیگر به یکی از اصلیترین چالشهای بخش انرژی کشور تبدیل شده است؛ با این تفاوت که بررسیها نشان میدهد میزان ناترازی نسبت به سال گذشته حدود ۷۴ درصد افزایش یافته و عملاً نزدیک به دو برابر شده است. این وضعیت علاوه بر اعمال محدودیت بر صنایع انرژیبر، خطر از دست رفتن مزیت راهبردی ایران در بازار گاز منطقه را تشدید میکند.
ناترازی گاز به ۶۱۰ میلیون مترمکعب رسید
برآوردهای کارشناسی حاکی از آن است که میزان گاز تزریقی به شبکه حدود ۸۳۵ میلیون مترمکعب در روز است، در حالی که مصرف بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک بهطور میانگین به ۶۵۰ میلیون مترمکعب میرسد. از سوی دیگر، نیاز نیروگاهها حدود ۳۲۰ میلیون مترمکعب و مصرف صنایع سنگین نظیر فولاد، پتروشیمی و سیمان نزدیک به ۱۹۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد میشود.
علاوه بر این، برای جلوگیری از افت تولید نفت، حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب گاز باید به مخازن نفتی تزریق شود. در چنین شرایطی و با محدودیت عرضه، سهم گاز تخصیصی به صنایع سنگین، نیروگاهها و تزریق به مخازن نفتی بهشدت کاهش یافته و کسری روزانه گاز به حدود ۶۱۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
افزایش ۷۴ درصدی ناترازی نسبت به سال گذشته
زمستان سال گذشته، ناترازی گاز کشور حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب در روز اعلام شده بود. مقایسه این رقم با برآورد فعلی نشان میدهد ناترازی گاز حدود ۷۴ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱.۷ برابر سال گذشته رسیده است. این وضعیت پیامدهایی نظیر کاهش تولید صنایع، افت صادرات، کاهش ارزآوری و محدودیت در تولید برق را به دنبال داشته است.
غفلت از توسعه میادین گازی
ایران با وجود برخورداری از دومین ذخایر گازی جهان، در توسعه میادین گازی با چالشهای جدی مواجه است. میدان مشترک پارس جنوبی وارد نیمه دوم عمر خود شده، اما پروژههای فشارافزایی آن همچنان بهطور جدی آغاز نشدهاند. در کنار آن، بهرهبرداری از سایر میادین مهم مانند میدان گازی آرش نیز با تأخیر همراه بوده که نشانهای از ضعف در برنامهریزی بلندمدت و استفاده ناکافی از ظرفیتهای بالقوه انرژی کشور است.
در شرایطی که مصرف گاز در بخشهای خانگی، نیروگاهی و صنعتی بهطور مستمر در حال افزایش است، طرحهای بهینهسازی مصرف و افزایش بهرهوری هنوز بهصورت مؤثر اجرا نشدهاند؛ موضوعی که شکاف میان عرضه و تقاضا را عمیقتر کرده است.
از دست رفتن ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران
افزایش ناترازی گاز تنها یک چالش داخلی نیست، بلکه از منظر ژئوپلیتیکی نیز تبعات مهمی دارد. در شرایطی که جنگ روسیه و اوکراین بازار انرژی جهان را دستخوش تغییر کرده و اروپا به دنبال منابع جایگزین گاز است، ایران میتوانست نقش مهمی در تأمین انرژی منطقه و جهان ایفا کند.
در مقابل، کشورهای رقیب با سرعت بیشتری در حال توسعه زیرساختهای خود هستند. پروژه خط لوله گاز قطر–ترکیه که از میدان مشترک پارس جنوبی آغاز میشود، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته و میتواند جایگاه این کشورها را در بازار انرژی اروپا تقویت کند. این در حالی است که بخش قطری میدان پارس جنوبی با اجرای پروژههای فشارافزایی در حال توسعه است، اما بخش ایرانی همچنان با محدودیت و تأخیر مواجه است.
در مجموع، استمرار ناترازی گاز و غفلت از توسعه میادین و زیرساختها باعث شده ایران با وجود ذخایر عظیم گازی، حتی در تأمین نیاز داخلی با مشکل روبهرو شود. واگذاری تدریجی جایگاه گازی کشور به رقبا، میتواند پیامدهای سنگینی برای اقتصاد و امنیت انرژی ایران در سالهای آینده به همراه داشته باشد.
منبع: تجارت نیوز
