به گزارش شهر بورس، بازار ارز ایران در روزهای اخیر با موج جدیدی از افزایش قیمت روبهرو شده است. اگرچه این رشد قیمتی همزمان با سیگنالهای سیاسی و نوسانات منطقهای رخ داده، اما بررسیها نشان میدهد مهمترین عامل محرک، افزایش تقاضای فصلی در آستانه سال نو میلادی و فعالشدن چرخهای است که در بازار با عنوان «اثر ژانویه» شناخته میشود؛ الگویی که تقریبا هر سال موجب فشار بر نرخ ارز در آذر و دی میشود.
بررسی روند بازار نشان میدهد نرخ دلار آزاد که هفته گذشته در محدوده ۱۱۴ هزار تومان قرار داشت، اکنون به مرز ۱۱۹ هزار تومان رسیده است. علاوه بر بازار داخلی، نرخ دلار هرات، درهم امارات و سایر بازارهای منطقهای نیز همزمان با افزایش تقاضا روند صعودی داشتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد فشار تقاضای فصلی تنها محدود به داخل کشور نیست.
به اعتقاد تحلیلگران، جهش اخیر دلار حاصل ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی است، اما اصلیترین پیشران آن همان الگوی تکراری افزایش تقاضای ارزی در پایان سال میلادی است؛ الگویی که امسال بهدلیل ابهامات سیاسی و افزایش انتظارات تورمی شدت بیشتری پیدا کرده است.
اثر ژانویه چیست و چرا اهمیت دارد؟
در سالهای اخیر، بازار ارز ایران همواره در هفتههای منتهی به سال نو میلادی روند مشابهی را تجربه کرده است. بررسیها نشان میدهد اثر ژانویه از سه عامل کلیدی شکل میگیرد:
۱. تسویهحسابهای تجاری پایان سال
شرکتهای واردکننده و فعال در تجارت خارجی باید پیش از بستهشدن سال مالی، بدهیها و حوالههای دلاری خود را تسویه کنند. این موضوع باعث افزایش ناگهانی تقاضا برای ارز در آذر و دی میشود و بازار را تحتفشار قرار میدهد.
۲. سفارشگذاری برای زمستان و ابتدای سال آینده
بسیاری از واردکنندگان برای تأمین موجودی زمستان یا سفارش کالاهای مربوط به سال آینده، برنامه خرید خود را در همین بازه زمانی نهایی میکنند. این الگوی زمانی باعث میشود فشار تقاضا حتی قبل از آغاز ژانویه در بازار قابل مشاهده باشد.
۳. افزایش سفرهای خارجی
سفرهای کاری و خانوادگی در هفتههای منتهی به سال نو میلادی افزایش مییابد؛ سفرهایی که در آمار رسمی ثبت کامل نمیشود اما تقاضای اسکناس ارزی را بالا میبرد و اثر قابلتوجهی بر بازار آزاد میگذارد.
جمعبندی
اثر ژانویه هر سال با نزدیکشدن به سال نو میلادی فعال میشود و ترکیبی از تجارت خارجی، سفارشگذاریهای واردکنندگان و افزایش سفرهای خارجی موجب رشد تقاضا در بازار ارز میشود. امسال نیز این چرخه با شدت بیشتری بازتاب یافته و در کنار عوامل سیاسی و تورمی، زمینهساز جهش نرخ دلار شده است.
منبع: همشهری
