به گزارش شهر بورس، امروزه صادرات غیرنفتی ستون اصلی رشد اقتصادی شناخته می‌شود که بیش از هر زمان دیگری زیر سایه سنگین تحریم‌ها، محدودیت‌های مالی، مقررات پیچیده و بی‌ثباتی اقتصادی قرار دارد.

تحریم‌های طولانی‌مدت، انتقال پول و تأمین مواد اولیه را دشوار کرده و هزینه فعالیت‌های تجاری را به‌شدت افزایش داده است؛ در کنار این عوامل، نوسانات نرخ ارز، نرخ‌های چندگانه، سخت‌گیری‌های رفع تعهد ارزی و دخالت‌های گسترده دولتی، فشار مضاعفی بر صادرکنندگان وارد کرده و مسیر صادرات را ناهموار ساخته است.

در چنین وضعیت پرچالشی، اتاق بازرگانی تبریز با درک ضرورت بازخوانی موانع موجود و ارائه راهکارهای عملیاتی، «بیست‌ونهمین همایش ملی توسعه صادرات غیرنفتی» را برگزار کرد؛ همایشی که با حضور مقامات ارشد اقتصادی کشور، نمایندگان مجلس، فعالان بخش خصوصی و مدیران صنعتی، به یکی از مهم‌ترین رویدادهای ملی برای بررسی روند صادرات در شرایط تحریم و عدم‌قطعیت تبدیل شد.

صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران در بیست و نهمین همایش ملی توسعه صادرات غیرنفتی در تبریز، با بیان اینکه برگزاری این همایش نقطه عطفی در اصلاح مقررات و آئین‌نامه ها با ارائه مطالب کارشناسی است، گفت: هرساله همایش ملی توسعه صادرات غیرنفتی با شرایط باشکوهی توسط اتاق بازرگانی تبریز برگزار می‌شود.

حسن‌زاده با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، تصریح کرد: واحدهای تولیدی با وجود شرایط سخت تامین مواد اولیه، نقدینگی و عدم صادرات، به فعالیت تولیدی خود ادامه می‌دهند، این شرایط مربوط به یک یا دوسال گذشته نیست، بلکه از سال های دور ما شاهد محدودیت و تحریم های ظالمانه کشورهای غربی هستیم که مردم ایران را در تنگنا قرار داده‌اند.

وی به مشارکت و هم‌افزایی اتاق بازرگانی ایران با سایر ارگان های دولتی تاکید کرد و افزود: به دلیل نبود درآمد و شغل مناسب، نخبگان و دانشجویان برای تامین نیازهای خود به کشورهای خارجی مهاجرت می‌کنند، در راستای اشتغال آفرینی برای جوانان اتاق بازرگانی با مشارکت و همراهی وزارت علوم قبل از فارغ‌التحصیلی دانشجویان، آنها را برای اشتغال به واحدهای تولیدی و صنعتی معرفی می‌کند.

وی با بیان اینکه مردم بدون هیچ مشکلی نیازهای معیشتی خود را در دفاع مقدس ۱۲ روزه تامین می‌کردند، گفت: درایام جنگ 12 روزه نیز هیچ واحد تولیدی تعطیل نشده و هیچ کارگری بیکار نشد و در این راستا نیز اتاق بازرگانی ایران با مشارکت اتاق های بازرگانی سراسر کشور این بحران را به خوبی مدیریت کرد.

خودمان مانع اصلی صادرات هستیم

رضا علیزاده، رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، نیز در این همایش با بیان اینکه مسئولان به‌جای تشویق، صادرکنندگان را تنبیه می‌کنند، گفت: هدف اصلی تحریم های ظالمانه کشورهای غربی، کاهش صادرات و تولید است و ما به جای اینکه صادرکنندگان را تشویق کنیم، متاسفانه بیشتر از گذشته برای آنها موانع ایجاد می‌کنیم.

علیزاده بر لزوم حل مشکلات و چالش های واحدهای تولیدی تاکید کرد و افزود: نمایندگان مجلس تلاش خود را می‌کنند تا موانع و محدودیت های داخلی برای صادرکنندگان را بردارند.

وی با بیان اینکه فعالان تولیدی در شرایط سخت و نابرابر در عرصه صادرات فعالیت می‌کنند، تصریح کرد: محدودیتها و تحریم های خارجی و داخلی که متاسفانه خودمان برای خودمان درست کرده‌ایم‌، مانع اصلی صادرات هستند.

علیزاده صادرات را عامل رشد اقتصادی، ایجاد رفاه و آرامش، رونق تولید و ایجاد اشتغال کشوری عنوان کرد و افزود: کشوری که صادرات می‌کند، رکود تورمی آن حل می‌شود و کشوری که صادرات نداشته باشد قادر به ادامه حیات خود نخواهد بود.

وی از عملکرد بانک‌مرکزی انتقاد کرد و ادامه داد: کجای دنیا، سه یا چهار نرخ برای ارز داریم؟ تعدد قیمت نرخ فقط عامل رانت، فساد و مشکلات است.

حجت الاسلام احمد مطهری اصل، نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان شرقی نیز در بیست و نهمین همایش ملی توسعه صادرات غیرنفتی؛ با بیان اینکه  بخش خصوصی و فعال در تولید و تجارت بهترین گزینه برای سکانداری اقتصاد کشور است، اظهار داشت: در بخش تجارت و اقتصاد بخش خصوصی توانمند می تواند جایگزین مناسبی برای بخش  دولتی باشد، چراکه بخش خصوصی علاوه بر تجربه و سرمایه، به طور حتم به دنبال افزایش ارزش افزوده است و این درست نقطه مقابل بخش دولتی است که از سرمایه دولت و مردم هزینه می کند.

چالش های صادرات غیرنفتی در شرایط عدم قطعیت

سید باقر شریف‌زاده، رئیس شورای راهبردی مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی تبریز نیز در این همایش، گفت: چالش‌های عمده‌ای چون دخالت‌های دولتی، ریسک‌های جهانی‌شدن و عدم قطعیت‌های اقتصادی، روند صادرات غیرنفتی ایران را با مشکلات جدی مواجه کرده است، بنابراین شفاف‌سازی وضعیت اقتصادی و اتخاذ راهکارهای عملی برای بهبود شرایط ضروری است‌.

وی با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور، افزود: اثرات تحریم‌ها و شرایط جهانی باعث شده است که ارزش صادرات ایران همچنان ثابت بماند، در حالی که قدرت خرید مردم نسبت به درآمدشان کاهش یافته است. مولفه‌های موثر در این وضعیت عدم قطعیت، شامل ریسک دخالت دولت، ریسک درگیری‌های جهانی و ریسک جهانی‌شدن است.

رئیس شورای راهبردی مرکز پژوهش‌های اتاق تبریز همچنین بر پیچیده شدن فرایند صادرات و واردات در شرایط تحریم تأکید کرد و گفت: افزایش تنوع مقاصد صادراتی و مبادی وارداتی می‌تواند راهکار مناسبی برای عبور از این شرایط باشد. ما باید توجه ویژه‌ای به مسیرهایی همچون جلفا-ارمنستان یا کلاله-آغ بند داشته باشیم و از این مسیرها برای توسعه صادرات استفاده کنیم.

شریف‌زاده تاکید کرد:  اگر این مسائل به‌طور جدی و شفاف مورد توجه قرار گیرد، می‌توان به بهبود وضعیت اقتصادی کشور امیدوار بود و مسیر توسعه صادرات غیرنفتی را هموار ساخت.

تحول واقعی از دل بخش خصوصی امکان‌پذیر است

عیسی منصوری، رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران نیز در بیست ونهمین همایش ملی توسعه صادرات غیر نفتی در تبریز، با تأکید بر شرایط ویژه کشور گفت: برای ایجاد تحول جدی در وضعیت اقتصادی، باید از ظرفیت‌های بخش خصوصی استفاده کرد.

وی با اشاره به نقش بخش خصوصی در فرآیند تحول، تاکید کرد: در شرایطی مانند این، معمولاً راهکارها از دل بخش خصوصی بیرون می‌آید. هیچ کشوری تحت فشارهایی که کشور ما در سال‌های اخیر تحمل کرده است، قادر نبوده که چنین شرایطی را تحمل کند و همچنان به حیات خود ادامه دهد. این مقاومت و پایداری حاصل از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های داخلی است که باید از آن به بهترین نحو استفاده کرد.

استاندار: مبادلات مرزی را به تجاران آذربایجان‌شرقی واگذار کنید

بهرام سرمست، استاندار آذربایجان‌شرقی، نیز در بیست ونهمین همایش ملی توسعه صادرات غیر نفتی، اظهار داشت: بخشی از مبادلات مرزی را به تجاران آذربایجان‌شرقی واگذار کنید که با تفویض اختیارات رئیس جمهور به استانداران درصدد اجرای این پروژه هستیم.

رونمایی از کتاب «تاریخ اطاق تبریز»

در پایان این رویداد؛ کتاب «تاریخ اطاق تبریز» رونمایی شد. این کتاب به قلم محمدسعید کرم‌زاده و به همت اتاق بازرگانی تبریز به چاپ رسیده است و در آن به بررسی مستند و تحلیلی ۱۷۰ سال پیشینه و کارنامهٔ نهادهای تجاری شهر تبریز پرداخته شده است.

این اثر که حاصل بیش از دو سال پژوهش فشرده و گردآوری اسناد متنی و تصویری از سراسر کشور است، روند شکل‌گیری و تحول اتاق بازرگانی تبریز را از دوران قاجار تا امروز بازمی‌کاود.

در این کتاب، علاوه بر معرفی کامل چهره‌های برجسته و اعضای منتخب اتاق در ادوار مختلف برای نخستین بار، رویدادهای مهم در دوره‌های قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی به تفکیک بررسی شده است. همچنین در این اثر برای نخستین بار به تشکل‌ها و انجمن‌هایی پرداخته شده که توسط تجار تبریز در دوره قاجار و پیش از شکل‌گیری اتاق‌های بازرگانی در ایران پایه‌گذاری شدند؛ نهادهایی که پایه‌های نخستین اتاق تجارت ایران را شکل دادند.

شیوهٔ پژوهش کتاب بر پایهٔ بررسی نشریات اقتصادی تخصصی و عمومی در دوره‌های تاریخی مختلف و همچنین استفاده از اسناد آرشیوی، از جمله منابع شخصی و اسناد منتشر نشده است.

«تاریخ اطاق تبریز» بخشی از یک مجموعهٔ سه‌گانه با عنوان «تاریخ اقتصادی تبریز» است که قرار است به‌تدریج منتشر شود. این کتاب در ۶ فصل و نزدیک به ۹۰۰ صفحه به زیر چاپ خواهد رفت.

براساس این گزارش؛ بیست‌ونهمین همایش ملی توسعه صادرات غیرنفتی در تبریز نشان داد که صادرات غیرنفتی، با وجود نقش حیاتی‌اش در رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال و تأمین ارز، همچنان با موانع متعدد داخلی و خارجی مواجه است.

تحریم‌های ظالمانه، محدودیت‌های مالی، مقررات پیچیده، چندنرخی بودن ارز و دخالت‌های گسترده دولتی، فشار مضاعفی بر فعالان اقتصادی وارد کرده و مسیر توسعه صادرات را دشوار ساخته است.

قطعا اگر بخش خصوصی توانمند، سیاست‌های اقتصادی اصلاح‌شده و همکاری میان نهادهای دولتی و غیردولتی به‌طور جدی دنبال شود. نتیجه این رویداد، برجسته شدن ضرورت اقدام فوری و راه‌حل‌محور برای افزایش تاب‌آوری اقتصاد و رونق تولید است.

تحریم‌ها هر چقدر هم طولانی‌مدت و شدید باشند، نمی‌توانند مانع تلاش برای توسعه صادرات غیرنفتی شوند؛ مشروط بر اینکه دسترسی بخش خصوصی به منابع مالی و اعتباری تسهیل شود، زیرساخت‌های لجستیکی و مسیرهای صادراتی توسعه یابند و بازارها و محصولات متنوع شوند.

همچنین همکاری هماهنگ میان نهادهای دولتی و بخش خصوصی، کلید عبور از موانع و ارتقای تولید داخلی است. اجرای این اقدامات می‌تواند تاب‌آوری اقتصاد را افزایش داده و جایگاه ایران را در بازارهای جهانی تقویت کند.

گزارش: محمد رحیمی